Een bestaande open haard moderniseren: wat zijn de mogelijkheden?

In veel oudere woningen is nog een gemetselde schouw of open haard aanwezig. Zo'n haard kan veel karakter aan de woonkamer geven, maar past niet altijd meer bij de manier waarop we tegenwoordig wonen. Misschien wordt de open haard nauwelijks gebruikt, oogt de schouw gedateerd of is er behoefte aan een andere manier van verwarmen.

De complete haard verwijderen is dan niet altijd noodzakelijk. De bestaande situatie kan soms juist het uitgangspunt vormen voor een nieuwe inrichting. Met een aantal aanpassingen kan de plek rond de oude open haard opnieuw een belangrijk onderdeel van de woonkamer worden.

Kijk eerst naar wat er al aanwezig is

Voordat de sloophamer erbij wordt gepakt, is het verstandig om de bestaande situatie goed te bekijken. De afmetingen van de opening, de constructie van de schouw en het aanwezige rookkanaal bepalen voor een groot deel welke mogelijkheden er zijn.

Ook de staat van de bestaande schoorsteen is belangrijk. Dat er jarenlang een open haard op aangesloten is geweest, betekent niet automatisch dat deze zonder aanpassingen geschikt is voor een nieuw toestel.

Door dit vooraf te laten beoordelen, wordt duidelijk welke onderdelen behouden kunnen blijven en welke moeten worden aangepast.

Een inzet houtkachel in een bestaande situatie

Wanneer de bestaande opening geschikt is of geschikt kan worden gemaakt, kan een inzet houtkachel een interessante mogelijkheid zijn.

Het toestel wordt in of bij de bestaande haardsituatie verwerkt, waardoor niet altijd de volledige schouw hoeft te verdwijnen. Tegelijkertijd verandert de uitstraling behoorlijk. In plaats van een grote open vuurplaats ontstaat een gesloten vuurbeeld achter glas.

Er zijn verschillende formaten en uitvoeringen verkrijgbaar. Daardoor kan bij de keuze rekening worden gehouden met zowel de bestaande opening als de stijl van de woonkamer.

Van traditioneel naar modern

Een oude schouw hoeft niet traditioneel te blijven ogen. Door de omgeving rondom de haard aan te passen, kan dezelfde plek een veel modernere uitstraling krijgen.

Een gemetselde schouw kan bijvoorbeeld plaatsmaken voor een rustigere afwerking. Denk aan een strak gestucte wand, natuursteen of een eenvoudige omlijsting.

Wie juist het karakter van een oudere woning wil behouden, kan ervoor kiezen om bestaande materialen zichtbaar te laten. Een oude bakstenen wand in combinatie met een moderne kachel kan juist voor een mooi contrast zorgen.

Welke materialen geschikt zijn rondom het toestel moet uiteraard worden afgestemd op de constructie en temperaturen die daar kunnen ontstaan.

De verhouding bepaalt het eindresultaat

Bij het uitzoeken van een nieuwe haard wordt vaak vooral naar het toestel zelf gekeken. Toch bepaalt de verhouding tussen de kachel, schouw en volledige wand voor een groot deel hoe het eindresultaat eruitziet.

Een relatief klein toestel kan in een zeer brede schouw verloren ogen. Andersom kan een groot model een bescheiden woonkamer te veel domineren.

Het helpt daarom om vooraf de afmetingen van het gewenste toestel op de bestaande situatie uit te zetten. Met schilderstape kun je bijvoorbeeld eenvoudig aangeven hoe breed en hoog het zichtbare gedeelte ongeveer wordt.

Zo ontstaat een realistischer beeld dan wanneer alleen naar productfoto's wordt gekeken.

Denk ook aan het vermogen

Niet alleen het formaat moet passen. Ook het verwarmingsvermogen verdient aandacht.

Vooral wanneer een woning in de afgelopen jaren beter is geïsoleerd, kan de warmtebehoefte behoorlijk veranderd zijn. Denk aan dak- of vloerisolatie, geïsoleerde gevels en dubbel of driedubbel glas.

Een grote kachel is daardoor niet automatisch een betere keuze. Het toestel moet aansluiten bij de ruimte die daadwerkelijk verwarmd moet worden.

Vergeet het rookkanaal niet

Bij het moderniseren van een bestaande open haard is het rookkanaal een belangrijk onderdeel van het project.

Laat daarom beoordelen of de bestaande schoorsteen geschikt is en welke aanpassingen eventueel nodig zijn. Het toestel en het rookkanaal moeten uiteindelijk goed op elkaar aansluiten.

Door dit al vroeg in het plan mee te nemen, voorkom je dat een gekozen model achteraf niet goed bij de bestaande situatie blijkt te passen.

Geef een oude haard een tweede leven

Een verouderde open haard hoeft dus niet automatisch volledig te verdwijnen. Soms kan juist de bestaande plek worden gebruikt om een nieuwe haard te creëren die beter aansluit bij het huidige interieur en gebruik van de woning.

Door eerst naar de bestaande constructie te kijken en vervolgens formaat, vermogen, ontwerp en rookkanaal op elkaar af te stemmen, kan een oude haardplek opnieuw het sfeervolle middelpunt van de woonkamer worden.